<Home

Kastelen hebben hun eigen problematieken waar het het behoud van objecten aangaat. Deze problematieken zijn zo divers dat het meestal een samenwerkingsverband vereist tussen verschillende specialismen, zoals schilderijrestauratoren, houtrestauratoren, wetenschappelijke onderzoekers etc.

In een aantal gevallen zijn kastelen openbaar en heb je bijvoorbeeld te maken met mechanische schades zoals krassen op objecten veroorzaakt door de aanraking van bezoekers; de wisseling van vocht en temperatuur in bepaalde ruimtes en stofophoping op bepaalde plekken. Wat dit laatst genoemde voorbeeld aangaat heeft onderzoek aangetoond dat het meeste stof in kastelen door de bezoekers wordt veroorzaakt.

Door de openbaarheid van de ruimte en het feit dat men meestal een bewoond beeld wil scheppen is het onmogelijk hier museale eisen los te laten op de conservering en de omstandigheden van de objecten. Het is een streven.

Ander gevolg voor het presenteren van een door mensen bewoond kasteel is dat de objecten er niet als nieuw uit hoeven te zien, zoals men van de kunsthandel kent. Een bepaalde bestorvenheid en tekenen van de tijd is zelfs wenselijk.

Al deze zaken komen ook aan bod bij de vraag van de Geldersche Kasteelen voor het opstellen van een conservering / restauratieplan voor de Chinese Behangsels in de Chinese Kamer van huis Verwolde. Dit huis is in 1775 gebouwd door Philip Willem Schonk in opdracht van stadhouder Willem V. De Amsterdamse behangselfabriek van Jan Hendrik Troost van Groenendoelen heeft de behangsels en bovendeurstukken voor deze kamer vervaardigd. Concreet betreft het hier 7 behangsels; 2 bovendeurstukken en 1 bovenschouwstuk.

Hierbij is tevens de expertise gevraagd van Maurice Steemes en Tineke Oostendorp. Dit project is in de onderzoeksfase. Door het ontbreken van documentatie uit het verleden van deze behangsels is het onmogelijk er een verantwoorde restauratie op los te laten. Daarom ligt vooralsnog het zwaartepunt bij de documentatie van de te behandelen objecten, waarbij de conditie wordt beoordeeld en de schades worden geregistreerd. Aan de hand hiervan kan in de toekomst een eventueel verval worden vastgesteld aan de hand van groter wordende schades. Als iets nu als een schade wordt gezien doordat het bijvoorbeeld een deuk in een schilderij betreft kan dat in de toekomst toch een onveranderde deuk blijken, waaromheen tevens geen enkele gevolgschade van die deuk is te vinden. In dat geval is er geen noodzaak tot interventie. De komende restauratie zal zich beperken tot bijvoorbeeld het plaatselijk verstevigen van zwakke plekken; het verwijderen van schadelijke elementen zoals zware stukken plamuur in het behangsel dat trekspanningen geeft. Tevens wordt de omgeving hierin meegenomen, zoals het aanbrengen van achterkantbescherming zodat er geen luchtcirculatie meer door het doek kan zijn. Andere bedreigingen voor het doek vanuit de muur zoals kou en vocht worden hierbij ook geminimaliseerd.

Zie hieronder resultaten van de fotodocumentatie van een exemplaar van de Chinese behangsels in wandvlak B tussen de ramen, zoals in de documentatie is aangegeven.

De volgorde is als volgt.
1. De eerste foto betreft een foto gemaakt met daglichtlampen, wat een algehele informatie geeft.
2. De tweede foto is genomen met strijklicht van onderaf waardoor de deformaties in het behangsel goed zichtbaar.
3. De derde foto is genomen met UV licht. Deze verschaft ons informatie omtrent de later aangebrachte retouches.

Helemaal linksboven is hier een donkerpaarse streep tegen de rand te zien. Dat is verf die in een recent verleden is aangebracht. Onder in het behangsel is een iets minder donker paarse vlek zichtbaar dat een oudere retouche betreft. Bij detailopnames met UV is ook nog zichtbaar dat de gehele achtergrond ook is overschilderd. Alleen de afbeeldingen zijn in dit behangsel nog redelijk intact.
Hieronder zijn resultaten van de fotodocumentatie weergegeven van het bovendeurstuk in wandvlak D.

1.De eerste foto is een foto gemaakt met daglichtlampen.
2.De tweede foto is genomen met UV licht. Een grote paarse vlek is zichtbaar middenboven in de lucht.
Behang "Chinese kamer" van huis Verwolde; Jan Hendrik Troost van Groenendoelen (1776).